Klankbordgroep of decorstuk?

10 mei 2026

De klankbordgroep rond het mogelijke AZC op Berg en Bosch wordt gepresenteerd als een plek waar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties mogen meedenken. Op papier klinkt dat zorgvuldig. In de praktijk ontstaat een ander beeld: mensen praten urenlang, maar het blijft onduidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is, wat er met hun inbreng gebeurt en wie uiteindelijk bepaalt wat richting raad overblijft.

Formeel is het COA initiatiefnemer. Tegelijk stelt de gemeente het participatieplan mede vast, werkt nauw samen met het COA en organiseert in de praktijk een groot deel van het proces. De uitnodigingen, agenda’s, verslaglegging en procesreacties komen zichtbaar uit gemeentelijke hoek. Het COA is vooral aanwezig via presentaties en verhalen van locatiemanagers over hoe het elders werkt. De feitelijke regie ligt bij de gemeente. Of is het stiekem toch het COA?

Daarmee ontstaat precies de rolverwarring waar steeds meer deelnemers moeite mee hebben. Wie bewaakt de onafhankelijkheid als de gemeente tegelijk toetser, medeorganisator, bewaker van veiligheid en gesprekspartner van het COA is? En wat is eigenlijk de rol van de klankbordgroep?

Vooral bij veiligheid schuurt dit. In het participatieplan staat dat veiligheid buiten het terrein verantwoordelijkheid is van de gemeente. Niet van het COA. Toch wordt nu gesproken over een veiligheidsonderzoek dat de gemeente samen met het COA laat uitvoeren. Dat is bestuurlijk merkwaardig. Je kunt niet tegelijk verantwoordelijk zijn voor veiligheid buiten het terrein en samen met de initiatiefnemer een onderzoek organiseren dat juist over die veiligheid moet gaan. Dat is geen zuivere rolverdeling. Dat is twee handen op één buik.

Tijdens de commissievergadering werd dat ongemak zichtbaar. Wethouder Annemarie ’t Hart kwam op vragen over veiligheid en proces niet overtuigend over en moest herhaaldelijk terugvallen op ambtelijke ondersteuning. Als toehoorder blijf je dan achter met de vraag: wie voert hier eigenlijk de regie? De wethouder? Het college? Het COA? Of ligt de werkelijke macht inmiddels bij de ambtelijke organisatie die dit proces dagelijks aanstuurt?

Ook de klankbordgroep zelf biedt weinig geruststelling. De inbreng van deelnemers legt een lange route af: van gesprek naar verslag, van verslag naar tabel, van tabel naar omgevingstafel, en uiteindelijk naar een participatierapport voor de raad. Onderweg kan veel verdwijnen, worden afgezwakt of worden samengevat tot iets wat niemand ooit zo heeft gezegd. Wie de woorden beheert, beheert uiteindelijk ook de werkelijkheid die naar buiten gaat.

Op 26 maart werd duidelijk hoe kwetsbaar dit proces is. Veiligheid stond op tafel, maar het Triangular rapport moest nog apart worden geagendeerd. De opdrachtformulering voor de nieuwe veiligheidsanalyse moest nog worden besproken. Er moest nog een factsheet komen over de beoogde instroom. En er moest een extra bijeenkomst komen over veiligheid, met experts zoals politie, psychiater en Fivoor. Met andere woorden: juist op het belangrijkste thema lag er nog geen helder kader.

Toch gaat het proces door. Op 25 april volgde opnieuw een strak geregisseerde agenda: maximaal vijf personen per subgroep, werken in twee groepen, rouleren, een extern bureau dat input ophaalt, de wijkagent die zich voorstelt en aan het slot steekwoorden op een flipover, zonder de discussie opnieuw te voeren. Dat is geen volwassen behandeling van veiligheid. Dat is een werkvorm. En veiligheid is geen werkvorm.

Daarna volgde op 29 april een mail van de projectleider. De toon in de mailwisseling was te stevig geworden. Mailadressen waren gedeeld. De raad en het college waren toegevoegd. De groep moest zich weer aan de spelregels houden. En inhoudelijke vragen van 20 en 21 april zouden worden meegenomen “als de tijd het toelaat”.

Daar zit precies het probleem. Voor spelregels, toon en procedure is volop aandacht. Maar fundamentele vragen over veiligheid, rolverdeling, verslaglegging en doorwerking naar de raad worden behandeld alsof ze nog ergens tussen de rondes door passen.

Dat is geen serieuze inspraak. Dat is inspraak onder regie.

De klankbordgroep mag meedenken, maar niet meebeslissen. Maar als meedenken serieus bedoeld is, moet zichtbaar zijn wat met die inbreng gebeurt. Wat wordt overgenomen? Wat niet? Waarom niet? En hoe krijgt de raad de feitelijke discussie te zien, in plaats van een door het proces gefilterde samenvatting?

Zolang dat niet helder is, blijft de klankbordgroep vooral een decorstuk. Een groep die aanwezig mag zijn, zodat later gezegd kan worden dat de omgeving betrokken is. Een groep die zorgen mag uitspreken, zolang die zorgen maar passen binnen de agenda. Een groep die over veiligheid mag praten, zolang het gesprek niet te fundamenteel wordt.

Inwoners hebben niet gevraagd om een decor. Zij hebben gevraagd om serieus genomen te worden.

Tot deze vragen eerlijk worden beantwoord, blijft één conclusie overeind: de klankbordgroep klinkt wel, maar het is nog maar zeer de vraag of er werkelijk geluisterd wordt.