Spreidingswet mogelijk van tafel, benodigde asielopgave De Bilt zeer onzeker

19 november 2025

De discussie over een mogelijk asielzoekerscentrum (AZC) op het terrein van Berg & Bosch in De Bilt raakt veel inwoners, organisaties en ondernemers. De landelijke context verandert continu, de draagvlakproblematiek is groot, en de toekomst van de spreidingswet, die gemeenten zou kunnen verplichten tot opvang, is op dit moment uiterst onzeker. Juist daarom is het belangrijk dat Gemeente De Bilt zorgvuldig, nuchter en realistisch omgaat met de plannen voor een AZC. Vooruitkijken betekent ook durven concluderen dat deze locatie, met alle gevoeligheden en risico’s, simpelweg niet geschikt is.

De spreidingswet: een wet met een twijfelachtige toekomst

Hoewel de spreidingswet bedoeld was om opvang beter te verdelen over gemeenten, is de invoering ervan uiterst onzeker. In het hele land klinkt stevige weerstand van burgers, lokale besturen en zelfs provinciale overheden. De meest recente verkiezingsuitslagen laten bovendien zien dat een aanzienlijk deel van Nederland kritisch staat tegenover gedwongen spreiding.

Partijen die expliciet hebben aangegeven de wet niet te willen uitvoeren of deze willen herzien, hebben veel steun gekregen. Dit maakt de kans reëel dat de spreidingswet opnieuw wordt aangepast, afgezwakt of helemaal wordt ingetrokken. Gemeenten die nu haastig langdurige verplichtingen aangaan, lopen daarmee een aanzienlijk risico, zij nemen ingrijpende besluiten op basis van regelgeving waarvan het voortbestaan niet zeker is.

Gemeente De Bilt zou er verstandig aan doen zich niet vast te pinnen op verwachtingen over de spreidingswet, maar te handelen op basis van realistische scenario’s. Het getuigt van gezond bestuur om te wachten tot er duidelijkheid is, in plaats van nu beslissingen te nemen die mogelijk niet nodig blijken.

Gemeenten waar AZC-plannen zijn stopgezet: een landelijk patroon

De Bilt staat niet op zichzelf. In tal van gemeenten zijn de afgelopen maanden plannen voor AZC’s geschrapt, uitgesteld of helemaal stopgezet. Vaak met dezelfde argumenten: onvoldoende draagvlak, zorgen over veiligheid en leefbaarheid, ongeschikte locaties, of simpelweg het vervallen van noodzaak bij het wegvallen van een wettelijke verplichting.

Enkele concrete voorbeelden uit de afgelopen periode:

Houten – Essenkade

De gemeente besloot de tijdelijke opvangvoorziening niet door te zetten, mede door stevige weerstand van inwoners en twijfels over haalbaarheid. Hoewel er wordt gekeken naar een langduriger oplossing, is de acute opvanglocatie volledig van de baan.

Ermelo – Buitenbrinkweg

De ontwikkeling van een nieuwe opvanglocatie stopte vanwege praktische bezwaren en gebrek aan draagvlak. De gemeente besloot geen verdere stappen te zetten.

Berlicum (Sint-Michielsgestel)

De plannen voor een AZC aan de Runweg werden beëindigd na stevige lokale bezorgdheid en maatschappelijke discussie.

Oosterbeek

Het bestaande AZC sluit en wordt niet voortgezet, onder meer vanwege ruimtelijke ontwikkelingen en veranderende prioriteiten.

Landelijk beeld

Uit een landelijke inventarisatie blijkt dat duizenden geplande opvangplaatsen in de afgelopen maanden zijn vervallen doordat gemeenten, vaak na protesten, hebben besloten niet door te gaan. Dit onderstreept dat De Bilt geen uitzondering zou zijn als het bevindingen uit andere gemeenten serieus neemt en terughoudend is.

Wat opvalt: in bijna alle gevallen speelde onvoldoende draagvlak een cruciale rol. Gemeentebesturen kiezen logischerwijs voor stabiliteit en voorkomen ingrijpende maatregelen wanneer er geen breed maatschappelijk fundament is. Dat is niet alleen verstandig, maar ook democratisch.

Berg & Bosch: een ongeschikte locatie voor een AZC

Los van de landelijke ontwikkelingen is het belangrijk om te kijken naar de unieke omstandigheden in De Bilt. Berg & Bosch is om meerdere redenen een complexe en gevoelige plek:

1. Zorg- en gezondheidslocatie

Het gebied heeft een sterke zorgfunctie met diverse instellingen voor kwetsbare doelgroepen. Een grootschalige opvangvoorziening past daar ruimtelijk, logistiek en maatschappelijk niet goed bij.

2. Bereikbaarheid en infrastructuur

De locatie heeft beperkte ontsluitingsmogelijkheden en weinig ruimte voor uitbreiding van voorzieningen die noodzakelijk zijn bij grootschalige opvang.

3. Draagvlak in de omgeving

De weerstand onder inwoners van De Bilt en omstreken is groot en breed gedragen. In tegenstelling tot wat soms wordt beweerd, is dit niet enkel “gevoel”, maar ook gebaseerd op zorgen over veiligheid, leefbaarheid, verkeersdrukte, druk op voorzieningen en veranderingen in het karakter van de wijk.

4. Ruimtelijke kwaliteit en natuur

Het gebied rondom Berg & Bosch is waardevol, kwetsbaar en niet ontworpen voor de intensiteit van gebruik die een opvanglocatie met zich meebrengt.

Gezien deze factoren is het logisch te concluderen dat een AZC op deze plek meer problemen veroorzaakt dan oplost.

Een oproep aan Gemeente De Bilt: wees verstandig en kies voor stabiliteit

De situatie in het land laat één ding duidelijk zien: gemeenten die vooruitlopen op landelijke kaders of inspelen op politieke druk, lopen risico op ambtelijke, financiële en maatschappelijke schade. Zeker nu de spreidingswet op losse schroeven staat, is dit niet het moment om een besluit te nemen dat grote en langdurige gevolgen heeft. Daarom is het verstandig en bestuurlijk verantwoord dat Gemeente De Bilt zich aansluit bij de groeiende lijst gemeenten die op basis van feiten, draagvlak en haalbaarheid concluderen dat een AZC op een gevoelige locatie niet wenselijk is.

De Bilt heeft de kans om een zorgvuldig besluit te nemen dat recht doet aan inwoners, organisaties en de unieke kwaliteiten van het gebied. Juist in tijden van onzekerheid is dat leiderschap.